🧠 Khi Nào Dùng Code, Khi Nào Dùng AI Khi Xây Sản Phẩm
Xây sản phẩm AI mà không biết phân biệt điều này, bạn sẽ gặp bug theo kiểu không thể debug được. AI tính sai số tiền, hoặc code cứng bị vỡ vì user gõ "chuyển khoản" thay vì "transfer".
🎯 Vấn Đề Cốt Lõi Là Gì?
Khi bạn xây một sản phẩm tích hợp AI, mọi task trong hệ thống đều rơi vào một trong hai nhóm: deterministic (có thể dự đoán chắc chắn) hoặc non-deterministic (không thể dự đoán chính xác). Nhầm nhóm là bạn tự tạo ra địa ngục bảo trì cho chính mình.
⚙️ Deterministic: Khi Code Là Vua
Code thông thường hoạt động theo nguyên tắc: cùng input, luôn ra cùng output. Không có ngoại lệ, không có "hôm nay mood khác".
Những việc code làm tốt nhất:
- Tính VAT, tổng hóa đơn, lãi suất vì con số phải chính xác tuyệt đối
- Validate email, kiểm tra định dạng dữ liệu
- Sort danh sách, filter, phân trang
- Encrypt data, sinh ID unique, check tồn kho
- Generate invoice number theo đúng format quy định
Lý do phải dùng code ở đây: hệ thống cần audit trail rõ ràng, cần performance cao, và quan trọng nhất là không chấp nhận sai sót. Khách hàng bị tính sai tiền một lần là mất tin ngay.
🤖 Non-Deterministic: Khi AI Mới Làm Được
AI và LLM hoạt động theo cách khác. Cùng một câu hỏi hỏi hai lần có thể ra hai câu trả lời khác nhau, và đó không phải bug mà là tính năng.
AI phù hợp với những việc như:
- Viết product description hấp dẫn cho hàng nghìn sản phẩm khác nhau
- Phân loại cảm xúc trong feedback của khách hàng
- Tóm tắt tài liệu dài thành vài dòng
- Trả lời câu hỏi khách hàng bằng ngôn ngữ tự nhiên
- Phân loại ticket support theo mức độ ưu tiên
Điểm chung của những việc này: bạn không thể viết một công thức toán học hay một đống if-else để xử lý chúng. Ngôn ngữ tự nhiên của con người quá phong phú và linh hoạt, code cứng sẽ vỡ ngay khi user nói khác đi một chút.
❌ Lỗi Phổ Biến Mà Developer Hay Mắc
Hai sai lầm ngược chiều nhau nhưng đều phá hỏng sản phẩm:
Lỗi 1: Dùng AI để tính toán số học. AI hay hallucinate số, đặc biệt khi tính nhân chia nhiều bước. Đừng bao giờ để AI tính tổng hóa đơn hay số dư tài khoản mà không có bước verify từ code.
Lỗi 2: Dùng code cứng để xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Bạn viết if input == "chuyển tiền" thì sao khi user gõ "chuyển khoản", "ck cho Minh", hay "send money"? Code cứng brittle theo nghĩa đen của từ này.
🔀 Pattern Đỉnh Nhất: AI Orchestrator + Code Executor
Đây là cái pattern mà các team xịn đang dùng. Thay vì chọn một trong hai, bạn kết hợp cả hai theo đúng vai trò.
Cụ thể:
- AI làm orchestrator: hiểu ý định, quyết định cần làm gì
- Code làm executor: thực hiện hành động một cách chính xác
- AI format response: trình bày kết quả cho người dùng
Ví dụ thực tế cho tính năng chuyển tiền: user nhắn "chuyển 500k cho Minh" thì AI phân tích intent và trích xuất thông tin (số tiền, người nhận), code verify số dư và execute transfer theo đúng quy trình, cuối cùng AI xác nhận bằng câu thông báo tự nhiên.
Bước AI làm: xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Bước code làm: logic nghiệp vụ chính xác. Ai làm việc nấy, hệ thống vừa thông minh vừa đáng tin.
🧭 Nguyên Tắc Ra Quyết Định Đơn Giản
Mỗi khi bạn phân vân giữa code và AI cho một task, hỏi mình câu này: "Tôi có thể viết công thức toán học hoặc thuật toán rõ ràng cho việc này không?"
Nếu có thể viết công thức, dùng code. Nếu không thể viết công thức, dùng AI.
Đơn giản vậy thôi, nhưng hiểu đúng và áp dụng nhất quán sẽ giúp bạn tránh được cả tá bug khó chịu trong sản phẩm.
Bạn đang xây sản phẩm AI và đang phân vân về một task cụ thể nào không? Thử áp dụng nguyên tắc này xem nó rơi vào nhóm nào nhé.
